Budynek oddziału ZUS w Lublinie – instytucji przyznającej emerytury pomostowe i świadczenia przedemerytalne

Pomostówka a świadczenie przedemerytalne – oba świadczenia pozwalają zakończyć aktywność zawodową przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, oba wypłaca ZUS i oba kończą się w chwili przyznania zwykłej emerytury. Na tym jednak podobieństwa się kończą. Emerytura pomostowa jest nagrodą za wieloletnią pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, natomiast świadczenie przedemerytalne to forma zabezpieczenia osób, które straciły pracę lub źródło dochodu na kilka lat przed emeryturą.

Poniżej zestawiono warunki obu świadczeń według stanu prawnego na listopad 2026 r., aktualne kwoty po marcowej waloryzacji oraz zasady obowiązujące w sytuacji, w której jedna osoba spełnia wymagania do obu świadczeń jednocześnie.

Pomostówka a świadczenie przedemerytalne – najważniejsze różnice w skrócie

Najprostszym sposobem na uchwycenie różnic jest porównanie obu świadczeń punkt po punkcie. Tabela obejmuje przypadki podstawowe – szczegóły i wyjątki omówiono w dalszej części tekstu.

CechaEmerytura pomostowaŚwiadczenie przedemerytalne
Podstawa prawnaustawa z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2024 poz. 1696 ze zm.)ustawa z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. 2026 poz. 115)
Dla kogoosoby z co najmniej 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterzeosoby, które utraciły pracę (np. likwidacja pracodawcy, zwolnienia z przyczyn zakładu pracy) lub inne źródło utrzymania i były zarejestrowane jako bezrobotne
Wiek (podstawowy wariant)55 lat – kobiety, 60 lat – mężczyźnizależnie od wariantu: 55/60 lub 56/61 lat, a przy bardzo długim stażu bez wymogu wieku
Staż ogólny20 lat – kobiety, 25 lat – mężczyźniod 20/25 do 35/40 lat – zależnie od wariantu
Kwota w 2026 r.ustalana indywidualnie, nie niższa niż 1978,49 zł bruttozryczałtowana – 1993,76 zł brutto
Kto wypłacaZUSZUS (po uzyskaniu statusu bezrobotnego w urzędzie pracy)
Do kiedydo dnia poprzedzającego nabycie emerytury lub do 60/65 latdo dnia poprzedzającego nabycie emerytury lub do 60/65 lat

Emerytura pomostowa – warunki przyznania w 2026 roku

Zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych prawo do pomostówki przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie wszystkie poniższe warunki:

▪ urodził się po 31 grudnia 1948 r.,

▪ ma co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

▪ osiągnął wiek 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna),

▪ ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat (kobieta) lub 25 lat (mężczyzna),

▪ po 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Dwa dawne wymogi już nie obowiązują. Od 20 kwietnia 2022 r. nie trzeba rozwiązywać stosunku pracy, aby uzyskać decyzję o prawie do pomostówki, a od 1 stycznia 2024 r. zniesiono warunek wykonywania takiej pracy przed 1 stycznia 1999 r. Oznacza to, że emerytury pomostowe przestały być świadczeniem „wygasającym” i mogą je uzyskać również osoby, które rozpoczęły pracę w szczególnych warunkach w XXI wieku.

📜 Podstawa prawna (rozwijane po kliknięciu)

Art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych (wyciąg):

Prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy (…) wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; (…) 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Pkt 5 uchylono z dniem 1 stycznia 2024 r., a pkt 7 – z dniem 20 kwietnia 2022 r.

1. Szczególne grupy zawodowe

Artykuły 5–12 ustawy przewidują odrębne progi wiekowe dla wybranych zawodów. Przykładowo członkowie personelu lotniczego mogą przejść na pomostówkę w wieku 50 lat (kobiety) i 55 lat (mężczyźni), a pracownicy przy pracach z azbestem czy nurkowie – po 10 latach takiej pracy i w wieku 50/55 lat. Odrębne zasady obejmują również m.in. hutnictwo, pracę w portach, maszynistów i ratownictwo górskie.

2. Wysokość pomostówki

Emerytura pomostowa jest liczona indywidualnie – podstawa obliczenia (zgromadzone składki i kapitał początkowy) dzielona jest przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku 60 lat, niezależnie od faktycznego wieku wnioskodawcy (art. 14 ustawy). Świadczenie nie może być niższe niż najniższa emerytura, która od 1 marca 2026 r. wynosi 1978,49 zł brutto.


Świadczenie przedemerytalne – kto może je otrzymać

Świadczenie przedemerytalne przysługuje w kilku ściśle określonych sytuacjach. We wszystkich wariantach wspólne są dwa warunki proceduralne: osoba musi przez co najmniej 180 dni pobierać zasiłek dla bezrobotnych, nadal być zarejestrowana w urzędzie pracy oraz złożyć wniosek w ZUS w ciągu 30 dni od doręczenia zaświadczenia z urzędu pracy o pobieraniu zasiłku (art. 2 ust. 3 ustawy).

Sytuacja (art. 2 ust. 1)Wiek K / MStaż K / M
Likwidacja lub niewypłacalność pracodawcy, zatrudnienie u niego co najmniej 6 miesięcy56 / 61 lat20 / 25 lat
Zwolnienie z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zatrudnienie co najmniej 6 miesięcy55 / 60 lat30 / 35 lat
Zwolnienie z przyczyn dotyczących zakładu pracy przy bardzo długim stażubez wymogu wieku35 / 40 lat
Ogłoszenie upadłości działalności prowadzonej co najmniej 24 miesiące56 / 61 lat20 / 25 lat
Ustanie renty z tytułu niezdolności do pracy pobieranej co najmniej 5 lat55 / 60 lat20 / 25 lat
Ustanie świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna pobieranego co najmniej 365 dni55 / 60 lat20 / 25 lat
Likwidacja lub niewypłacalność pracodawcy przy stażu osiągniętym do 31 grudnia roku poprzedniegobez wymogu wieku34 / 39 lat

W przypadku renty i świadczeń opiekuńczych dochodzą dodatkowe terminy rejestracji w urzędzie pracy – odpowiednio 30 dni od ustania renty i 60 dni od ustania świadczenia opiekuńczego.

Kwota świadczenia przedemerytalnego w 2026 roku

Świadczenie ma charakter zryczałtowany. Od 1 marca 2026 r. wynosi 1993,76 zł brutto miesięcznie. Kwota podlega corocznej waloryzacji, dlatego od marca 2027 r. ulegnie zmianie.

▪ Przychód do 2225,90 zł brutto miesięcznie (25% przeciętnego wynagrodzenia) – świadczenie wypłacane w pełnej wysokości,

▪ przychód od 2225,90 zł do 6232,50 zł – świadczenie zmniejszane o kwotę przekroczenia, nie więcej jednak niż do kwoty gwarantowanej 996,88 zł,

▪ przychód powyżej 6232,50 zł (70% przeciętnego wynagrodzenia) – zawieszenie wypłaty.

Pomostówka podlega z kolei zasadom zmniejszania i zawieszania z ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z istotnym wyjątkiem: podjęcie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zawiesza ją w całości, bez względu na wysokość przychodu (art. 17 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych).


Czy można łączyć pomostówkę ze świadczeniem przedemerytalnym?

Nie. Ustawa o emeryturach pomostowych rozstrzyga tę kwestię wprost. W razie zbiegu prawa do emerytury pomostowej z prawem do renty, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub innego świadczenia o charakterze emerytalnym lub rentowym przysługuje jedno świadczenie – wyższe albo wybrane przez uprawnionego (art. 27 ust. 1).

W praktyce wybór zazwyczaj sprowadza się do porównania kwot. Osoba z wysokimi zarobkami w okresie pracy w szczególnych warunkach zwykle otrzyma pomostówkę wyższą od zryczałtowanego świadczenia przedemerytalnego. Przy krótszym stażu składkowym lub niskiej podstawie różnica może okazać się niewielka – wtedy znaczenie mają także zasady dorabiania.

📜 Podstawa prawna (rozwijane po kliknięciu)

Art. 27 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych (wyciąg):

W razie zbiegu prawa do emerytury pomostowej z prawem do renty, uposażenia w stanie spoczynku, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub innego świadczenia o charakterze emerytalnym lub rentowym, ustalonym na podstawie odrębnych ustaw, przysługuje tylko jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Wyjątek dotyczy renty rodzinnej po zmarłym małżonku – art. 27 ust. 2 przewiduje możliwość pobierania pomostówki wraz z 25% renty rodzinnej albo renty rodzinnej wraz z 25% pomostówki.


Jak złożyć wniosek o każde ze świadczeń?

1. Wniosek o emeryturę pomostową

Wniosek składa się w ZUS na formularzu EPOM – osobiście, przez pełnomocnika, pocztą lub przez PUE/eZUS. Można to zrobić najwcześniej 30 dni przed spełnieniem warunków. Do wniosku dołącza się m.in. dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe oraz świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

2. Wniosek o świadczenie przedemerytalne

Najpierw konieczna jest rejestracja w powiatowym urzędzie pracy i pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni. Następnie, w ciągu 30 dni od doręczenia zaświadczenia z urzędu pracy, należy złożyć wniosek w ZUS. Uchybienie temu terminowi zamyka drogę do świadczenia, chociaż ZUS może przywrócić termin, jeżeli zostanie on przekroczony z ważnych przyczyn.

Podstawa prawna: odwołanie od decyzji ZUS

Od decyzji ZUS w obu sprawach przysługuje odwołanie do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję. Postępowanie jest wolne od opłat.


Wnioski i najczęściej zadawane pytania

Z punktu widzenia praktyki najistotniejsze są cztery wnioski:

▪ Różne grupy uprawnionych
Pomostówka wymaga 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a świadczenie przedemerytalne – utraty pracy lub innego źródła dochodu i co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

▪ Różny sposób liczenia
Pomostówka zależy od zgromadzonych składek (minimum 1978,49 zł brutto), a świadczenie przedemerytalne jest kwotą stałą – 1993,76 zł brutto od 1 marca 2026 r.

▪ Brak możliwości łączenia
Przy zbiegu uprawnień ZUS wypłaca jedno świadczenie – wyższe albo wybrane przez uprawnionego.

▪ Terminy mają znaczenie
Wniosek o świadczenie przedemerytalne trzeba złożyć w ciągu 30 dni od doręczenia zaświadczenia z urzędu pracy, a wniosek o pomostówkę – najwcześniej 30 dni przed spełnieniem warunków.

Czy można pobierać pomostówkę i świadczenie przedemerytalne jednocześnie?

Nie. Zgodnie z art. 27 ustawy o emeryturach pomostowych w razie zbiegu uprawnień wypłacane jest jedno świadczenie – wyższe albo wybrane przez osobę uprawnioną.

Ile wynosi świadczenie przedemerytalne w 2026 roku?

Od 1 marca 2026 r. świadczenie przedemerytalne wynosi 1993,76 zł brutto miesięcznie. Kwota jest waloryzowana co roku od 1 marca.

Jaka jest minimalna emerytura pomostowa w 2026 roku?

Pomostówka nie może być niższa niż najniższa emerytura, która od 1 marca 2026 r. wynosi 1978,49 zł brutto.

Czy na pomostówce można dorabiać?

Tak, z zastrzeżeniem limitów przychodu z ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wyjątkiem jest praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze – jej podjęcie zawiesza pomostówkę bez względu na wysokość przychodu.

Co dzieje się po osiągnięciu wieku emerytalnego?

Oba świadczenia wygasają najpóźniej z dniem osiągnięcia 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę albo wcześniej – z dniem poprzedzającym nabycie prawa do emerytury. Od tego momentu wypłacana jest emerytura powszechna.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Lexpuls
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.