Zerwanie relacji z rodzicem to sytuacja, która dotyka coraz więcej rodzin – szczególnie tych, które przeszły przez trudny rozwód. Gdy dorosłe dziecko przestaje odbierać telefony, unika kontaktu, a następnie nagle kieruje do sądu pozew o alimenty, wielu rodziców staje przed pytaniem, czy taki wniosek ma w ogóle podstawy prawne. To zagadnienie pojawia się regularnie w sprawach prowadzonych na terenie całego województwa śląskiego, w tym w sprawach dotyczących alimentów w Zabrzu i okolicznych miejscowościach. Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od kilku istotnych okoliczności, które sąd bada indywidualnie w każdej sprawie.

Podstawa prawna obowiązku alimentacyjnego wobec dorosłego dziecka

Kiedy alimenty przysługują po ukończeniu 18 lat przez dziecko?

Powszechnym błędem jest przekonanie, że obowiązek alimentacyjny wygasa automatycznie z chwilą uzyskania przez dziecko pełnoletności. Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Wiek nie jest tutaj decydującym kryterium – liczy się faktyczna zdolność do samodzielnego utrzymania się.

Do kiedy rodzic jest zobowiązany płacić?

Obowiązek alimentacyjny trwa tak długo, jak dziecko pobiera naukę i nie osiąga własnych dochodów wystarczających na pokrycie kosztów utrzymania. Dotyczy to zarówno studiów dziennych, jak i nauki w szkołach policealnych czy zawodowych. Obowiązek wygasa natomiast, gdy dziecko podejmuje stałą pracę zarobkową, rezygnuje z nauki bez uzasadnionego powodu lub uzyskuje własny majątek pozwalający na samodzielne utrzymanie.

Zerwanie kontaktu a prawo do alimentów

Sam fakt zerwania kontaktu z rodzicem nie pozbawia automatycznie dorosłego dziecka prawa do alimentów. Prawo do alimentów i prawo do kontaktów to dwie odrębne instytucje prawne – i sądy konsekwentnie je rozdzielają. Oznacza to, że rodzic nie może odmówić płacenia wyłącznie dlatego, że dziecko nie odbiera telefonów ani nie przyjeżdża na święta.

Warto jednak wiedzieć, że ustawodawca przewidział pewien wyjątek.

Kiedy sąd może odmówić zasądzenia alimentów?

Zgodnie z art. 133 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem pełnoletniego dziecka w dwóch przypadkach.

Pierwszy z nich to sytuacja, w której alimenty wiązałyby się z nadmiernym uszczerbkiem dla rodzica – chodzi o przypadki, gdy ich płacenie poważnie naruszałoby podstawy jego własnej egzystencji lub utrzymania rodziny, którą się zajmuje.

Drugi, istotniejszy z perspektywy zerwania relacji, dotyczy sytuacji, gdy dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Jeśli pełnoletnie dziecko bez uzasadnionej przyczyny rezygnuje z nauki, odmawia podjęcia pracy lub celowo unika usamodzielnienia, rodzic ma podstawę, by żądać uchylenia obowiązku alimentacyjnego.

Niezależnie od powyższego, sądy dopuszczają również oddalenie powództwa o alimenty na podstawie art. 5 Kodeksu cywilnego, gdy żądanie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ta podstawa może znaleźć zastosowanie właśnie w sytuacjach, gdy dziecko bezpodstawnie zerwało kontakt z rodzicem, a następnie domaga się od niego świadczeń – jednak sąd każdorazowo ocenia całokształt okoliczności sprawy.

Podsumowanie – co warto zapamiętać?

Zerwanie kontaktu z rodzicem to argument, który może, ale nie musi zadziałać w sądzie. Samo złożenie oświadczenia, że dziecko nie utrzymuje relacji, nie wystarczy – rodzic musi wykazać, że żądanie alimentów jest w danych okolicznościach rażąco niesprawiedliwe. Oznacza to konieczność zebrania dowodów: wiadomości, zeznań świadków czy dokumentacji potwierdzającej jednostronne zerwanie relacji przez dziecko.

Osoby z terenu Górnego Śląska, które szukają pomocy w podobnych sprawach, często rozpoczynają poszukiwania od wpisania w wyszukiwarkę „alimenty Zabrze” i porównania lokalnych kancelarii. W sprawach z zakresu alimentów w Zabrzu i okolicach pomoc prawną świadczy przykładowo Adwokat Katarzyna Kuziara-Cieślar. W razie wątpliwości co do konkretnej sytuacji warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni szanse powodzenia obrony na podstawie wszystkich okoliczności sprawy.