Najczęstsze wykroczenia w Polsce to przede wszystkim naruszenia przepisów ruchu drogowego – przekroczenie prędkości, wjazd na czerwonym świetle, korzystanie z telefonu za kierownicą czy nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu. Na kolejnych miejscach znajdują się wykroczenia porządkowe, takie jak zakłócanie spokoju, zaśmiecanie czy używanie słów nieprzyzwoitych, oraz drobne przestępstwa przeciwko mieniu, w tym kradzieże sklepowe o niewielkiej wartości.
Poniżej zebrano najważniejsze z nich w jednym miejscu: z numerem artykułu Kodeksu wykroczeń, karą przewidzianą w ustawie oraz wysokością mandatu i liczbą punktów karnych według stanu prawnego na listopad 2026 r.
Jakie kary grożą za wykroczenia? Zasady ogólne
Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1372) przewiduje cztery kary zasadnicze. Konkretny przepis wskazuje, które z nich mogą zostać wymierzone za dany czyn:
▪ areszt – od 5 do 30 dni (art. 19),
▪ ograniczenie wolności – 1 miesiąc, z obowiązkiem nieodpłatnej pracy na cele społeczne (art. 20),
▪ grzywna – od 20 do 5000 zł, a za wybrane wykroczenia drogowe i przeciwpożarowe do 30 000 zł (art. 24),
▪ nagana – najłagodniejsza kara, stosowana przy czynach o niewielkiej szkodliwości.
W postępowaniu mandatowym obowiązują niższe limity. Zgodnie z art. 96 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia mandat może wynieść do 500 zł (do 1000 zł przy kilku wykroczeniach), a za wykroczenia drogowe – do 5000 zł (do 6000 zł przy zbiegu). Wysokość mandatów drogowych wskazuje taryfikator z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 30 grudnia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 2484).
📌 Ważne: kierowca, który w ciągu 2 lat od prawomocnego ukarania ponownie popełni m.in. wykroczenie z art. 86b § 1, art. 92a § 2 czy art. 97a, otrzyma według taryfikatora mandat w podwójnej wysokości.
Najczęstsze wykroczenia drogowe – tabela kar i mandatów
Tabela obejmuje wykroczenia, które w praktyce najczęściej kończą się mandatem. Punkty karne podano według rozporządzenia MSWiA z 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 724), obowiązującego od 3 czerwca 2026 r.
Wykroczenie | Artykuł KW | Kara ustawowa | Mandat (taryfikator) | Punkty |
|---|---|---|---|---|
Przekroczenie prędkości do 10 km/h | art. 92a § 1 | grzywna | 50 zł | 1 |
Przekroczenie prędkości o 11–15 km/h | art. 92a § 1 | grzywna | 100 zł | 2 |
Przekroczenie prędkości o 16–20 km/h | art. 92a § 1 | grzywna | 200 zł | 3 |
Przekroczenie prędkości o 21–25 km/h | art. 92a § 1 | grzywna | 300 zł | 5 |
Przekroczenie prędkości o 26–30 km/h | art. 92a § 1 | grzywna | 400 zł | 7 |
Przekroczenie prędkości o 31–40 km/h | art. 92a § 2 | grzywna nie niższa niż 800 zł | 800 zł (recydywa 1600 zł) | 9 |
Przekroczenie prędkości o 41–50 km/h | art. 92a § 2 | grzywna nie niższa niż 800 zł | 1000 zł (2000 zł) | 11 |
Przekroczenie prędkości o 51–60 km/h | art. 92a § 2 | grzywna nie niższa niż 800 zł | 1500 zł (3000 zł) | 13 |
Przekroczenie prędkości o 61–70 km/h | art. 92a § 2 | grzywna nie niższa niż 800 zł | 2000 zł (4000 zł) | 14 |
Przekroczenie prędkości o 71 km/h i więcej | art. 92a § 2 | grzywna nie niższa niż 800 zł | 2500 zł (5000 zł) | 15 |
Wjazd na czerwonym świetle | art. 92 § 1 | grzywna albo nagana | 500 zł | 15 |
Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu | art. 86b § 1 | grzywna nie niższa niż 1500 zł | 1500 zł (3000 zł) | 15 |
Telefon trzymany w ręku podczas jazdy | art. 97 | grzywna do 3000 zł albo nagana | 500 zł | 12 |
Jazda bez zapiętych pasów bezpieczeństwa | art. 97 | grzywna do 3000 zł albo nagana | 100 zł | 5 |
Jazda bez wymaganych świateł od zmierzchu do świtu | art. 88 | grzywna | 300 zł | 6 |
Parkowanie na miejscu dla osoby niepełnosprawnej bez uprawnienia | art. 92 § 1 | grzywna albo nagana | 800 zł | 6 |
Brak wymaganych dokumentów podczas jazdy | art. 95 | grzywna do 250 zł albo nagana | zależnie od dokumentu | – |
W kolumnie „Mandat” w nawiasie podano wysokość mandatu w przypadku ponownego popełnienia wykroczenia w ciągu 2 lat. Przy przekroczeniu prędkości o więcej niż 50 km/h – na obszarze zabudowanym, a od 3 marca 2026 r. także na drodze jednojezdniowej dwukierunkowej poza nim – policja dodatkowo zatrzymuje prawo jazdy na 3 miesiące.
Wykroczenia drogowe, które trafiają do sądu
Część wykroczeń nie może zakończyć się mandatem, ponieważ ustawa przewiduje obligatoryjny zakaz prowadzenia pojazdów, który może orzec wyłącznie sąd. Dotyczy to m.in.:
- jazdy w stanie po użyciu alkoholu (0,2–0,5‰) – art. 87 § 1: areszt albo grzywna nie niższa niż 2500 zł oraz zakaz prowadzenia pojazdów od 6 miesięcy do 3 lat,
- prowadzenia pojazdu mechanicznego bez uprawnień – art. 94 § 1: areszt, ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 1500 zł i zakaz prowadzenia pojazdów,
- ucieczki przed kontrolą drogową – art. 92 § 2: areszt albo grzywna, z możliwością orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
Najczęstsze wykroczenia porządkowe i przeciwko mieniu
Poza drogą najczęściej notowane są wykroczenia przeciwko porządkowi publicznemu, obyczajności i mieniu. Za większość z nich policja lub straż miejska może nałożyć mandat do 500 zł.
Wykroczenie | Artykuł KW | Kara ustawowa | Mandat |
|---|---|---|---|
Zakłócanie spokoju, porządku lub ciszy nocnej | art. 51 § 1 | areszt, ograniczenie wolności albo grzywna | do 500 zł |
Zakłócanie porządku o charakterze chuligańskim lub pod wpływem alkoholu | art. 51 § 2 | areszt, ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 1000 zł | 1000 zł |
Nieobyczajny wybryk w miejscu publicznym | art. 140 | areszt, ograniczenie wolności, grzywna do 1500 zł albo nagana | do 500 zł |
Używanie słów nieprzyzwoitych w miejscu publicznym | art. 141 | ograniczenie wolności, grzywna do 1500 zł albo nagana | do 500 zł |
Zaśmiecanie miejsc publicznych | art. 145 § 1 | grzywna nie niższa niż 500 zł | 500 zł |
Kradzież lub przywłaszczenie mienia do 800 zł | art. 119 § 1 | areszt, ograniczenie wolności albo grzywna | do 500 zł |
Niszczenie cudzej rzeczy (szkoda do 800 zł) | art. 124 § 1 | areszt, ograniczenie wolności albo grzywna (na żądanie pokrzywdzonego) | do 500 zł |
Niezachowanie ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia | art. 77 § 1 | ograniczenie wolności, grzywna do 1000 zł albo nagana | do 500 zł |
Niszczenie roślinności, deptanie trawników | art. 144 § 1 | grzywna do 1000 zł albo nagana | do 500 zł |
Wprowadzanie w błąd służb, fałszywy alarm | art. 66 § 1 | areszt, ograniczenie wolności albo grzywna do 1500 zł | do 500 zł |
Plakaty i napisy w miejscach do tego nieprzeznaczonych | art. 63a § 1 | ograniczenie wolności albo grzywna | do 500 zł |
Posiadanie noża lub maczety w celu popełnienia przestępstwa | art. 50a § 1 | areszt, ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 3000 zł | sprawa w sądzie |
Do często spotykanych czynów należy również picie alkoholu w miejscach objętych zakazem, np. na ulicy czy w parku. Nie jest to jednak wykroczenie z Kodeksu wykroczeń, lecz z art. 43¹ ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zagrożone karą grzywny.
📜 Podstawa prawna (rozwijane po kliknięciu)
Art. 51 Kodeksu wykroczeń (wyciąg):
§ 1. Kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Jeżeli czyn określony w § 1 ma charakter chuligański lub sprawca dopuszcza się go, będąc pod wpływem alkoholu, środka odurzającego lub innej podobnie działającej substancji lub środka, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1000 złotych.
Art. 119 § 1: Kto kradnie lub przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, jeżeli jej wartość nie przekracza 800 złotych, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Mandat czy sąd – co dzieje się po zatrzymaniu?
Funkcjonariusz, który ujawni wykroczenie, może poprzestać na pouczeniu, nałożyć mandat albo skierować do sądu wniosek o ukaranie. Każda z tych dróg ma inne konsekwencje:
Pouczenie – stosowane przy drobnych czynach, gdy nie ma potrzeby wymierzania kary.
Mandat – przyjęcie oznacza zgodę na karę. Mandat staje się prawomocny z chwilą pokwitowania odbioru.
Odmowa przyjęcia mandatu – sprawa trafia do sądu rejonowego, który może wymierzyć karę w granicach ustawowych.
Uchylenie mandatu – możliwe, jeżeli ukarano za czyn niebędący wykroczeniem; wniosek składa się w ciągu 7 dni od uprawomocnienia mandatu.
Wnioski i najczęściej zadawane pytania
Z punktu widzenia praktyki najistotniejsze są cztery wnioski:
▪ Prędkość w czołówce
Przekroczenie prędkości to jedno z najczęstszych wykroczeń w Polsce – mandaty wynoszą od 50 do 2500 zł, a w recydywie do 5000 zł.
▪ Najsurowiej karane zachowania wobec pieszych
Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu kosztuje 1500 zł i 15 punktów karnych.
▪ Poza drogą mandat do 500 zł
Za zakłócanie spokoju, zaśmiecanie czy drobną kradzież mandat co do zasady nie przekracza 500 zł – wyjątkiem jest chuligański charakter czynu.
▪ Alkohol i brak uprawnień – tylko sąd
Jazda po użyciu alkoholu czy bez prawa jazdy wiąże się z obowiązkowym zakazem prowadzenia pojazdów, który orzeka sąd.
Jakie jest najczęstsze wykroczenie w Polsce?
W czołówce najczęściej karanych wykroczeń jest przekroczenie dopuszczalnej prędkości (art. 92a Kodeksu wykroczeń). Mandat zależy od skali przekroczenia i wynosi od 50 do 2500 zł.
Ile wynosi najwyższy mandat w 2026 roku?
Za wykroczenia drogowe mandat może wynieść do 5000 zł, a przy zbiegu kilku wykroczeń do 6000 zł. Poza ruchem drogowym limit wynosi co do zasady 500 zł.
Czy kradzież w sklepie to wykroczenie czy przestępstwo?
Kradzież rzeczy o wartości do 800 zł jest wykroczeniem z art. 119 Kodeksu wykroczeń. Powyżej tej kwoty czyn stanowi przestępstwo z Kodeksu karnego.
Czy można odmówić przyjęcia mandatu?
Tak. Odmowa przyjęcia mandatu powoduje skierowanie do sądu wniosku o ukaranie. Sąd może wymierzyć karę w pełnych granicach ustawowych, także wyższą niż mandat.
Ile punktów karnych grozi za telefon w ręku podczas jazdy?
Od 3 czerwca 2026 r. za korzystanie z telefonu wymagające trzymania go w ręku grozi 12 punktów karnych oraz mandat w wysokości 500 zł.



Dodaj komentarz