Spawacz przy pracy wśród iskier – przykład pracy w szczególnych warunkach

Emerytura pomostowa a zwolnienie z pracy – przez lata te dwie kwestie były nierozerwalnie związane. Do kwietnia 2022 r. jednym z warunków przyznania pomostówki było rozwiązanie stosunku pracy, a ZUS odmawiał świadczenia każdemu, kto złożył wniosek, pozostając w zatrudnieniu. Obecnie zasady są inne: prawo do pomostówki można uzyskać bez odchodzenia z pracy, ale wypłata ruszy dopiero po rozwiązaniu umowy z dotychczasowym pracodawcą.

Poniżej omówiono, co dokładnie zmieniło się w przepisach, w jakiej kolejności najlepiej załatwiać formalności, jak liczy się termin wypłaty oraz czy po przejściu na pomostówkę przysługuje odprawa emerytalna i możliwość dalszej pracy.

Czy trzeba się zwolnić z pracy, żeby dostać emeryturę pomostową?

Odpowiedź wymaga rozróżnienia dwóch pojęć, które w praktyce często są mylone: nabycia prawa do emerytury pomostowej i wypłaty tego świadczenia.

EtapCzy trzeba rozwiązać umowę o pracę?Podstawa prawna
Nabycie prawa do pomostówki (decyzja ZUS)Nie – od 20 kwietnia 2022 r.art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych (uchylony pkt 7)
Wypłata pomostówkiTak – z pracodawcą, u którego praca była wykonywana bezpośrednio przed nabyciem prawaart. 17 ust. 1 ustawy w zw. z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Podjęcie pracy w szczególnych warunkach na pomostówceProwadzi do zawieszenia świadczenia w całościart. 17 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych

Zmianę wprowadziła ustawa z 9 marca 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 755), która uchyliła warunek rozwiązania stosunku pracy z art. 4 pkt 7 ustawy o emeryturach pomostowych. Od tego momentu ZUS ocenia wyłącznie pozostałe przesłanki: wiek, staż ogólny, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz wykonywanie takiej pracy po 31 grudnia 2008 r.

📜 Podstawa prawna (rozwijane po kliknięciu)

Art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS (stosowany do pomostówek na mocy art. 17 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych):

Prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Art. 17 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych: prawo do emerytury pomostowej ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze na podstawie stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej.


Kolejność działań – jak przejść na pomostówkę bez utraty pieniędzy?

Ponieważ prawo do świadczenia i jego wypłata są dziś rozdzielone, kolejność formalności ma znaczenie dla terminu pierwszego przelewu z ZUS. Najbezpieczniejszy schemat wygląda następująco:

1. Złożenie wniosku EPOM w trakcie zatrudnienia

Wniosek o emeryturę pomostową można złożyć najwcześniej 30 dni przed spełnieniem warunków. Wcześniejszy wniosek skończy się odmową. Do formularza dołącza się dokumenty potwierdzające staż oraz świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wystawiane przez pracodawcę.

2. Decyzja ZUS o przyznaniu prawa

ZUS wydaje decyzję w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do rozstrzygnięcia. Jeżeli pracownik nadal pracuje u tego samego pracodawcy, decyzja przyznaje prawo, ale wypłata pozostaje zawieszona.

3. Rozwiązanie stosunku pracy

Sposób rozwiązania umowy nie ma znaczenia dla samej pomostówki – może to być porozumienie stron, wypowiedzenie złożone przez pracownika albo przez pracodawcę. Warto jednak pamiętać o okresie wypowiedzenia, który przy długim stażu u jednego pracodawcy wynosi 3 miesiące. Porozumienie stron pozwala ustalić dowolną datę zakończenia pracy.

4. Wniosek o podjęcie wypłaty

Po ustaniu zatrudnienia należy poinformować ZUS o rozwiązaniu stosunku pracy i złożyć wniosek o podjęcie wypłaty, najlepiej wraz ze świadectwem pracy. Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wypłatę wznawia się od miesiąca ustania przyczyny zawieszenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca zgłoszenia wniosku.

▪ Wniosek złożony w miesiącu rozwiązania umowy – wypłata od tego samego miesiąca,

▪ wniosek złożony kilka miesięcy później – świadczenie za miesiące poprzedzające wniosek przepada,

▪ wniosek EPOM złożony już po odejściu z pracy – prawo ustala się od miesiąca zgłoszenia wniosku, jeżeli warunki były spełnione wcześniej.

Podstawa prawna: zwolnienie lekarskie a początek prawa do pomostówki

Szczególna reguła dotyczy osób przebywających na zwolnieniu lekarskim. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych w przypadku pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego prawo do pomostówki powstaje dopiero z dniem zaprzestania pobierania tego zasiłku lub świadczenia. Planując datę rozwiązania umowy, warto uwzględnić także ten element.


Odprawa emerytalna przy przejściu na pomostówkę

Zgodnie z art. 92¹ § 1 Kodeksu pracy pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, przysługuje odprawa w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. W orzecznictwie i praktyce przyjmuje się, że dotyczy to również emerytury pomostowej. Układy zbiorowe pracy i regulaminy wynagradzania mogą przewidywać odprawy wyższe.

Roszczenie o odprawę jest wymagalne w dniu rozwiązania stosunku pracy, także wtedy, gdy decyzja ZUS zostanie wydana później. Pracodawca może w takiej sytuacji wypłacić odprawę z zastrzeżeniem zwrotu na wypadek prawomocnej odmowy przyznania świadczenia. Odprawę emerytalną można otrzymać tylko raz w życiu zawodowym.


Praca po przejściu na emeryturę pomostową

Rozwiązanie umowy z dotychczasowym pracodawcą nie oznacza zakazu dalszej aktywności zawodowej. Należy jednak odróżnić trzy sytuacje:

  • praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze – na umowie o pracę lub umowie cywilnoprawnej zawiesza pomostówkę w całości,
  • inna praca – dozwolona, ale z limitami przychodu: po przekroczeniu 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia świadczenie jest zmniejszane, a powyżej 130% – zawieszane,
  • ponowne zatrudnienie u tego samego pracodawcy – art. 103a dotyczy zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy, dlatego ponowne zatrudnienie po jego rozwiązaniu podlega już ogólnym limitom przychodu.

Kwoty graniczne przychodu ZUS ogłasza co kwartał. Przed podjęciem pracy warto sprawdzić ich aktualną wysokość i zgłosić ZUS fakt zatrudnienia, aby uniknąć zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.


Wnioski i najczęściej zadawane pytania

Z punktu widzenia praktyki najistotniejsze są cztery wnioski:

▪ Prawo bez zwolnienia
Od 20 kwietnia 2022 r. ZUS przyznaje prawo do pomostówki również osobom, które nadal pracują.

▪ Wypłata po rozwiązaniu umowy
Pieniądze trafiają na konto dopiero po zakończeniu zatrudnienia u pracodawcy, u którego praca była wykonywana bezpośrednio przed nabyciem prawa.

▪ Termin wniosku decyduje o pierwszej wypłacie
Wniosek o podjęcie wypłaty warto złożyć w miesiącu rozwiązania umowy – świadczenie nie jest wypłacane wstecz za miesiące sprzed wniosku.

▪ Odprawa i dalsza praca
Przejście na pomostówkę daje prawo do odprawy emerytalnej, a dalsza praca jest możliwa – z wyjątkiem pracy w szczególnych warunkach.

Czy ZUS przyzna pomostówkę osobie, która nadal pracuje?

Tak. Od 20 kwietnia 2022 r. rozwiązanie stosunku pracy nie jest warunkiem nabycia prawa do emerytury pomostowej. Wypłata pozostaje jednak zawieszona do czasu zakończenia zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy.

Czy sposób rozwiązania umowy ma znaczenie?

Dla prawa do pomostówki – nie. Umowa może zostać rozwiązana za porozumieniem stron lub za wypowiedzeniem. Sposób i przyczyna rozwiązania mogą mieć natomiast znaczenie dla prawa do odprawy emerytalnej.

Od kiedy ZUS wypłaci pomostówkę po zwolnieniu?

Od miesiąca ustania zatrudnienia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o podjęcie wypłaty.

Czy na pomostówce można pracować u innego pracodawcy?

Tak, jeżeli nie jest to praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Obowiązują limity przychodu – 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia.

Czy po pomostówce przysługuje druga odprawa przy przejściu na emeryturę powszechną?

Nie. Zgodnie z art. 92¹ § 2 Kodeksu pracy pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Lexpuls
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.