Sylwetki rodziców z dziećmi na tle zachodzącego słońca

Porozumienie rodzicielskie to pisemny dokument, w którym rodzice żyjący osobno samodzielnie ustalają, jak będą wspólnie wychowywać dziecko i jak często będzie się ono spotykać z każdym z nich. Dobrze przygotowany wzór porozumienia rodzicielskiego pozwala skrócić postępowanie sądowe i ograniczyć konflikt, który najbardziej odczuwa właśnie dziecko.

Poniżej omówiono podstawę prawną porozumienia, elementy, które sąd sprawdza przed jego zaakceptowaniem, typowe błędy oraz kompletny wzór dokumentu z uwagami praktycznymi.

Porozumienie rodzicielskie – podstawa prawna

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 236) przewiduje porozumienie rodzicielskie w dwóch podstawowych sytuacjach:

▪ w sprawie o rozwód (art. 58 § 1 KRO) oraz odpowiednio w sprawie o separację – sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka,

▪ gdy rodzice żyją w rozłączeniu – także jeśli nigdy nie byli małżeństwem (art. 107 § 1 KRO) – sąd opiekuńczy pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie.

📜 Podstawa prawna (rozwijane po kliknięciu)

Art. 58 § 1 KRO (wyciąg):

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 1b. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

W braku porozumienia sąd sam rozstrzyga o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców. Może też powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę drugiego do określonych obowiązków i uprawnień (art. 58 § 1a i art. 107 § 2 KRO).


Co powinno zawierać porozumienie rodzicielskie?

Przepisy nie określają obowiązkowego wzoru. Z praktyki sądów rodzinnych wynika jednak, że dokument powinien być na tyle szczegółowy, aby na jego podstawie dało się rozstrzygnąć codzienne wątpliwości. Najważniejsze elementy to:

■
dane rodziców i dziecka oraz wskazanie, że władzę rodzicielską wykonują wspólnie
■
miejsce stałego zamieszkania dziecka lub zasady pieczy naprzemiennej
■
lista istotnych spraw, o których rodzice decydują wspólnie – szkoła, leczenie, wyjazdy
■
szczegółowy harmonogram kontaktów: weekendy, dni powszednie, ferie, wakacje i święta
■
zasady odbioru i przekazywania dziecka oraz odwoływania spotkań
■
sposób wymiany informacji i dostęp do dokumentacji szkolnej i medycznej

Kwestia alimentów może zostać ujęta w porozumieniu, ale w sprawie rozwodowej sąd i tak orzeka, w jakiej wysokości każdy z rodziców ponosi koszty utrzymania i wychowania dziecka. Rodzice żyjący w rozłączeniu poza rozwodem mogą dochodzić alimentów w odrębnym postępowaniu.

1. Piecza naprzemienna

Porozumienie może przewidywać, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach, np. tydzień u matki i tydzień u ojca. Kodeks postępowania cywilnego wprost przewiduje taki model – art. 598²² KPC stosuje do niego przepisy o wykonywaniu kontaktów. Sąd ocenia jednak, czy taki układ jest realny, m.in. ze względu na odległość między domami i wiek dziecka.

2. Wysłuchanie dziecka

W sprawach dotyczących dziecka sąd wysłuchuje je, jeżeli pozwala na to jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości (art. 216¹ KPC). Zdanie dziecka i jego rozsądne życzenia są uwzględniane przy ocenie, czy porozumienie odpowiada jego dobru.


Wzór porozumienia rodzicielskiego

Poniższy wzór można dostosować do własnej sytuacji. Pola w nawiasach kwadratowych należy uzupełnić, a zbędne punkty – usunąć.

Porozumienie rodzicielskie – wzór

[miejscowość], dnia [data]

POROZUMIENIE RODZICIELSKIE
o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem

zawarte pomiędzy:
[imię i nazwisko matki], PESEL [numer], zam. [adres] – zwaną dalej „Matką”,
a
[imię i nazwisko ojca], PESEL [numer], zam. [adres] – zwanym dalej „Ojcem”,
dotyczące małoletniego dziecka: [imię i nazwisko dziecka], ur. [data urodzenia], PESEL [numer] – zwanego dalej „Dzieckiem”.

§ 1. Postanowienia ogólne

1. Rodzice zgodnie oświadczają, że władza rodzicielska nad Dzieckiem przysługuje obojgu z nich i będzie przez nich wykonywana wspólnie.
2. Rodzice zobowiązują się kierować dobrem Dziecka, szanować jego więź z każdym z nich oraz nie wypowiadać się przy Dziecku negatywnie o drugim rodzicu.

§ 2. Miejsce zamieszkania Dziecka

Miejscem stałego zamieszkania Dziecka będzie każdorazowe miejsce zamieszkania [Matki / Ojca], obecnie: [adres].

§ 3. Istotne sprawy Dziecka

Rodzice będą wspólnie podejmować decyzje w istotnych sprawach Dziecka, w szczególności dotyczących: wyboru przedszkola i szkoły, planowego leczenia i zabiegów (z wyłączeniem sytuacji nagłych), wyjazdów za granicę na okres dłuższy niż [liczba] dni, wydania paszportu, zmiany stałego miejsca zamieszkania Dziecka, wychowania religijnego oraz zajęć dodatkowych wiążących się ze stałymi kosztami.

§ 4. Sprawy bieżące

Decyzje w sprawach bieżących, takich jak codzienna opieka, plan dnia czy drobne wydatki, podejmuje rodzic, pod którego opieką Dziecko w danym czasie przebywa.

§ 5. Kontakty z Dzieckiem

[Ojciec / Matka] będzie utrzymywać kontakty z Dzieckiem w następujący sposób:
a) w co drugi weekend od piątku od godz. [godzina] do niedzieli do godz. [godzina], począwszy od weekendu [data];
b) w każdą [dzień tygodnia] od godz. [godzina] do godz. [godzina];
c) w okresie ferii zimowych – przez [liczba] dni, a w okresie wakacji letnich – przez dwa nieprzerwane okresy po [liczba] dni, w terminach uzgodnionych do [data] danego roku;
d) w święta Bożego Narodzenia i Wielkanocy – naprzemiennie, przy czym w roku [rok] pierwszy dzień świąt Dziecko spędza z [Matką / Ojcem];
e) w dniu urodzin Dziecka – w godz. [godzina]–[godzina];
f) telefonicznie lub za pośrednictwem komunikatorów internetowych – [częstotliwość], w godz. [godzina]–[godzina].

§ 6. Odbiór i przekazanie Dziecka

1. Rodzic realizujący kontakt odbiera Dziecko z [miejsce] i odprowadza je do [miejsce].
2. Odwołanie kontaktu z przyczyn losowych wymaga powiadomienia drugiego rodzica co najmniej [liczba] godzin wcześniej. Niezrealizowany kontakt zostanie odrobiony w terminie uzgodnionym przez rodziców.

§ 7. Wymiana informacji

Rodzice zobowiązują się do bieżącego informowania się o stanie zdrowia Dziecka, jego postępach w nauce i ważnych wydarzeniach oraz do zapewnienia sobie nawzajem dostępu do dokumentacji szkolnej i medycznej Dziecka. Preferowaną formą kontaktu jest [e-mail / komunikator / telefon].

§ 8. Koszty utrzymania Dziecka

[Ojciec / Matka] będzie przyczyniać się do kosztów utrzymania i wychowania Dziecka kwotą [kwota] zł miesięcznie, płatną z góry do [dzień] dnia każdego miesiąca na rachunek nr [numer]. Koszty [leczenia, zajęć dodatkowych, wypoczynku] rodzice pokrywają po połowie.

§ 9. Zmiany i spory

1. Zmiana porozumienia wymaga formy pisemnej.
2. W razie sporu rodzice zobowiązują się podjąć próbę jego rozwiązania w drodze mediacji przed skierowaniem sprawy do sądu.

§ 10. Postanowienia końcowe

Porozumienie sporządzono w [liczba] jednobrzmiących egzemplarzach – po jednym dla każdego z rodziców oraz dla sądu. Rodzice wnoszą o uwzględnienie porozumienia w orzeczeniu sądu.

……………………………………
(podpis Matki)

……………………………………
(podpis Ojca)

💡 W praktyce: pola w nawiasach kwadratowych należy uzupełnić lub usunąć. Harmonogram kontaktów warto dopasować do wieku Dziecka i odległości między miejscami zamieszkania rodziców.


Najczęstsze błędy w porozumieniach rodzicielskich

„Kontakty w uzgodnionych terminach”
DLACZEGO TO BŁĄD
Zbyt ogólne zapisy nie dają podstawy do egzekwowania kontaktów i sprzyjają sporom. Harmonogram powinien wskazywać dni i godziny.
Brak zasad na święta i wakacje
DLACZEGO TO BŁĄD
To okresy najczęstszych konfliktów. Warto z góry określić naprzemienność świąt i terminy uzgadniania wakacji.
Pominięcie wyjazdów za granicę
DLACZEGO TO BŁĄD
Wyjazd za granicę i wydanie paszportu to istotne sprawy dziecka wymagające zgody obojga rodziców – brak zapisów prowadzi do wniosków do sądu.
Ignorowanie wieku dziecka
DLACZEGO TO BŁĄD
Harmonogram przygotowany dla przedszkolaka rzadko pasuje nastolatkowi. Warto przewidzieć tryb zmiany porozumienia.
Zapisy sprzeczne z dobrem dziecka
DLACZEGO TO BŁĄD
Sąd nie uwzględni porozumienia, które np. całkowicie odcina dziecko od jednego z rodziców bez uzasadnionej przyczyny.
Brak sposobu rozwiązywania sporów
DLACZEGO TO BŁĄD
Zapis o mediacji przed skierowaniem sprawy do sądu pozwala szybciej i taniej rozwiązać przyszłe nieporozumienia.

Jak złożyć porozumienie w sądzie?

W sprawie rozwodowej porozumienie dołącza się do pozwu, odpowiedzi na pozew albo składa na rozprawie. Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Gdy rodzice nie są małżeństwem lub nie biorą rozwodu, składają do sądu rejonowego (wydziału rodzinnego) wniosek o ustalenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów wraz z porozumieniem – opłata od wniosku w postępowaniu nieprocesowym wynosi 100 zł. W toku sprawy rozwodowej sąd może skierować strony do mediacji, także w zakresie władzy rodzicielskiej i kontaktów (art. 445² KPC).

Ogólne informacje o samej instytucji porozumienia zawiera również artykuł czym jest porozumienie rodzicielskie.


Wnioski i najczęściej zadawane pytania

Z punktu widzenia praktyki najistotniejsze są cztery wnioski:

▪ Forma pisemna i dobro dziecka
Sąd uwzględnia porozumienie sporządzone na piśmie, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka – zarówno przy rozwodzie, jak i gdy rodzice żyją w rozłączeniu.

▪ Szczegółowość ułatwia życie
Konkretne dni, godziny, zasady na święta i wakacje ograniczają późniejsze spory.

▪ Porozumienie to nie wyrok
Moc wiążącą i możliwość egzekucji kontaktów daje dopiero orzeczenie sądu lub ugoda zawarta przed sądem albo mediatorem.

▪ Wzór wymaga dopasowania
Gotowy wzór jest punktem wyjścia – harmonogram trzeba dostosować do wieku dziecka i sytuacji rodziców.

Czy porozumienie rodzicielskie musi być sporządzone na piśmie?

Tak. Zarówno art. 58 § 1, jak i art. 107 § 1 KRO mówią o pisemnym porozumieniu. Wymagane są podpisy obojga rodziców.

Czy porozumienie rodzicielskie mogą zawrzeć rodzice, którzy nie byli małżeństwem?

Tak. Na podstawie art. 107 § 1 KRO sąd opiekuńczy pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, jeżeli przedstawią zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie.

Czy sąd musi zaakceptować porozumienie rodzicielskie?

Nie. Sąd uwzględnia porozumienie tylko wtedy, gdy jest ono zgodne z dobrem dziecka. W przeciwnym razie sam rozstrzyga o władzy rodzicielskiej i kontaktach.

Czy porozumienie można później zmienić?

Tak. Rodzice mogą zawrzeć nowe porozumienie, a sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka (art. 113⁵ KRO).

Czy porozumienie rodzicielskie wymaga notariusza?

Nie. Wystarczy zwykła forma pisemna z podpisami obojga rodziców. Dokument składa się w sądzie, który ocenia jego zgodność z dobrem dziecka.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Lexpuls
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.