Decyzja o zaciągnięciu pożyczki bardzo często zapada w trudnej sytuacji życiowej, kiedy liczy się czas i szybki dostęp do gotówki. Konsument podpisuje umowy w pośpiechu, koncentrując się na wysokości raty i terminem pierwszej spłaty, a nie na całkowitej strukturze kosztów. Tymczasem całkowita kwota do zapłaty potrafi znacząco przekroczyć kwoty, które faktycznie trafiają na konto. Czy da się coś zrobić w takiej sytuacji?

Firmy pożyczkowe konstruują umowy tak, aby poza odsetki pojawiały się dodatkowe elementy: opłata przygotowawcza, prowizja pożyczkodawcy, prowizja pośrednika finansowego czy inne składniki kosztów pozaodsetkowych. W praktyce kosztów pożyczki nie stanowią wyłącznie odsetki, lecz także liczne prowizji i opłaty administracyjne. W przypadku podmiotów takich jak Profi Credit czy inne instytucje finansowe działające w modelu pozabankowym kredyt bywa obciążony wysokimi kosztami, które ujawniają się dopiero przy dokładnej analizie umowy pożyczki. Wtedy to możemy żądać od pożyczkodawcy zwrotu środków pobranych niezgodnie z prawem. Dotyczy to pożyczek w trakcie spłaty i już spłaconych. 

Nie oznacza to jednak, że pożyczkobiorca pozostaje bez ochrony. Prawo w kredycie konsumenckim wprost wskazuje, że wcześniejsza spłata wiąże się z obowiązkiem odpowiedniego rozliczenia kosztów.

Wcześniejsza spłata a zwrot prowizji – co wynika z ustawy o kredycie konsumenckim?

Zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim, w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu lub pożyczki, konsument ma prawo do obniżenia całkowitego kosztu zobowiązania o koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Oznacza to, że wcześniejsza spłata powoduje konieczność zwrot prowizji w proporcjonalnej części.

W praktyce wcześniejszej spłacie powinno towarzyszyć rozliczenia dokonane metodą liniową. Jeżeli kredyt został udzielony na 24 miesiące, a spłaty dokonano po 12 miesiącach, pożyczkodawcy zobowiązani są oddać część prowizji odpowiadającą połowie okresu obowiązywania umowy. Właśnie w tym kontekście można ubiegać się o np. zwrot z Profi Credit, gdzie konsumenci dochodzą należności w związku z wcześniejszą spłatą.

Warto podkreślić, że wcześniejsza spłata nie może być uzależniona od dodatkowych opłat ani sankcji. Prawo stoi po stronie klienta, a jego prawa nie wygasają tylko dlatego, że umowy zostały zawarte z renomowaną marką jak profi credit czy inny podmiot credit działający na rynku.

Stanowisko UOKiK i rola organu nadzorczego

Wielokrotnie UOKiK przygotował wyjaśnienia dotyczące zasad rozliczania kosztów przy wcześniejszej spłacie. Prezes UOKiK wskazywał, że zwrot prowizji obejmuje wszystkie koszty poza odsetki, niezależnie od tego, czy w umowie oznaczono je jako prowizja pożyczkodawcy, opłata przygotowawcza czy inaczej. Prezes UOKiK podkreślał także, że postanowienia umowy zawieranej z klientem, które wyłączają zwrot prowizji, mogą być oceniane jako klauzule abuzywne.

W przypadku gdy w instytucji finansowej stosuje się postanowienia w sposób sprzeczny z ustawą lub dobrymi obyczajami, może to naruszać zbiorowe interesy konsumentów oraz interesy ekonomiczne konsumentów. Sprawy tego typu trafiały już do postępowań administracyjnych, a prezes UOKiK niejednokrotnie nakładał kary na podmioty działające w sektorze credit.

Kiedy realnie można ubiegać się o zwrot należności?

Kiedy można ubiegać się o zwrot? Taka możliwość powstaje np. w momencie wcześniejszej spłaty całego zobowiązania. Jeżeli pożyczkobiorca spłacił pozostałą kwotę przed terminem, ma prawo domagać się zwrotu prowizji oraz części innych kosztów pożyczki. Dotyczy to zarówno kredytu, jak i klasycznej pożyczki udzielonej przez firmy pożyczkowe.

Co zrobić, gdy instytucja odmawia zwrotu?

W przypadku odmowy należy sporządzić reklamację, powołując się na ustawę o kredycie konsumenckim oraz stanowisko prezesa UOKiK. Jeżeli odpowiedź będzie negatywna, możliwe jest skierowanie sprawy na drogę sądową. W licznych przypadkach dotyczących podmiotów sądy przyznawały rację klientom, wskazując na obowiązek zwrot prowizji w związku z wcześniejszą spłatą.

Świadomość to podstawa

Zaciągając pożyczki lub kredyt, warto analizować nie tylko ratę i terminem zapadalności, ale również strukturę kosztów. Wcześniejsza spłata daje realną szansę na odzyskanie części pieniędzy, a zwrot prowizji nie jest przywilejem – to prawo wynikające wprost z ustawy.

Jeżeli masz wątpliwości, czy Twoje umowy zostały prawidłowo rozliczone, możesz ubiegać się o analizę dokumentów i sprawdzić, czy przysługuje Ci zwrot. W kontekście umów zawieranych z podmiotami świadomość przepisów i aktywne działanie pozwalają skutecznie chronić jego prawa i ograniczyć skutki zobowiązania zaciągniętego w trudnej sytuacji.