Ostatnie wybory samorządowe w Polsce odbyły się 7 kwietnia 2024 roku, a ponieważ kadencja organów samorządu terytorialnego trwa obecnie pięć lat, to zgodnie z tą konwencją następne powszechne wybory samorządowe powinny odbyć się w 2029 roku.
Na ten moment nie została jednak wyznaczona ich dokładna data. Oficjalny termin zostanie ustalony dopiero w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów, wydanym po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej.
ℹ️ Informację o wyborach samorządowych w 2029 roku można uznać za wynikającą z obowiązujących przepisów, natomiast podawanie konkretnego dnia głosowania byłoby obecnie przedwczesne.
Kiedy odbędą się następne wybory samorządowe?
Następne powszechne wybory samorządowe w Polsce powinny odbyć się w 2029 roku.
Wynika to przede wszystkim z długości kadencji rad gmin, rad powiatów oraz sejmików województw.
Zgodnie z obowiązującymi ustawami samorządowymi kadencja tych organów trwa pięć lat i jest liczona od dnia wyborów.
🔗 Pięcioletnią kadencję przewiduje między innymi art. 16 ustawy o samorządzie gminnym, art. 9 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 16 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa.
Ostatnie głosowanie odbyło się 7 kwietnia 2024 roku. Tego dnia wyborcy wybierali radnych gmin, miast, powiatów i sejmików województw, a także wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast. Data ta została wyznaczona rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 29 stycznia 2024 roku.
Czy znamy już dokładną datę wyborów samorządowych w 2029 roku?
Nie. Według stanu prawnego na 26 lipca 2026 roku dokładna data następnych wyborów samorządowych nie została jeszcze oficjalnie wyznaczona.
Daty wyborów samorządowych nie ustala się automatycznie pięć lat po poprzednim głosowaniu. Konieczne jest wydanie odpowiedniego rozporządzenia przez Prezesa Rady Ministrów. Zgodnie z art. 371 § 2 Kodeksu wyborczego premier wyznacza datę wyborów po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej. W tym samym rozporządzeniu określany jest również kalendarz wyborczy, czyli terminy wykonania poszczególnych czynności wyborczych.
Rozporządzenie będzie regulowało między innymi terminy:
- utworzenia komitetów wyborczych,
- zgłaszania kandydatów na radnych,
- zgłaszania kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast,
- powołania komisji wyborczych,
- sporządzenia spisów wyborców,
- prowadzenia kampanii wyborczej,
- zakończenia kampanii i rozpoczęcia ciszy wyborczej.
Dopóki rozporządzenie nie zostanie wydane i opublikowane w Dzienniku Ustaw, żadna konkretna data podawana w mediach nie jest oficjalnym terminem wyborów samorządowych.
W którym miesiącu mogą odbyć się wybory samorządowe w 2029 roku?
Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów można przewidywać, że pierwsza tura wyborów samorządowych odbędzie się w marcu 2029 roku.
Kodeks wyborczy stanowi, że wybory do rad zarządza się nie wcześniej niż cztery miesiące i nie później niż trzy miesiące przed upływem kadencji rad. Sam dzień głosowania należy natomiast wyznaczyć na dzień wolny od pracy przypadający nie wcześniej niż 30 dni i nie później niż 7 dni przed upływem kadencji.
Ponieważ ostatnie wybory przeprowadzono 7 kwietnia 2024 roku, pięcioletni okres prowadzi do daty przypadającej w kwietniu 2029 roku. Przy zastosowaniu obecnych przepisów głosowanie powinno więc zostać wyznaczone na dzień wolny od pracy przypadający w marcu 2029 roku.
Jeżeli wybory, zgodnie z dotychczasową praktyką, zostaną przeprowadzone w niedzielę, możliwymi terminami są:
- 11 marca 2029 roku,
- 18 marca 2029 roku,
- 25 marca 2029 roku.
Nie są to jednak daty oficjalne. Stanowią jedynie wyliczenie oparte na aktualnym brzmieniu przepisów, pięcioletniej kadencji oraz kalendarzu na 2029 rok. Do czasu wydania rozporządzenia przez Prezesa Rady Ministrów nie można przesądzić, który z tych terminów zostanie wybrany.
Trzeba również pamiętać, że do 2029 roku przepisy Kodeksu wyborczego mogą zostać zmienione. Ustawodawca może zmodyfikować zarówno długość kadencji, jak i zasady wyznaczania daty wyborów.
Kto zarządza wybory samorządowe?
Powszechne wybory do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw zarządza Prezes Rady Ministrów. Premier podejmuje decyzję po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej.
Wybory wójtów, burmistrzów i prezydentów miast przeprowadza się łącznie z wyborami do rad gmin. Oznacza to, że wyborcy co do zasady otrzymują podczas jednego głosowania karty służące do wyboru zarówno lokalnych organów stanowiących, jak i organu wykonawczego gminy.
Rozporządzenie o zarządzeniu wyborów musi zostać podane do publicznej wiadomości oraz ogłoszone w Dzienniku Ustaw. Dopiero jego publikacja uruchamia oficjalny kalendarz wyborczy i wyznacza terminy wiążące komitety, kandydatów, organy administracji oraz komisje wyborcze.
Co wybieramy w wyborach samorządowych?
W wyborach samorządowych mieszkańcy wybierają przedstawicieli kilku szczebli samorządu terytorialnego.
W zależności od miejsca zamieszkania wyborca może głosować na:
Radnych rady gminy albo rady miasta
Rada gminy lub rada miasta jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy. Podejmuje uchwały dotyczące między innymi lokalnych podatków i opłat, budżetu gminy, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, gospodarowania mieniem komunalnym oraz zasad funkcjonowania lokalnych usług publicznych.
Radnych rady powiatu
Rada powiatu podejmuje decyzje dotyczące zadań realizowanych na poziomie powiatowym. Chodzi między innymi o część szkół ponadpodstawowych, szpitale powiatowe, drogi powiatowe, transport, geodezję oraz przeciwdziałanie bezrobociu.
Radnych sejmiku województwa
Sejmik województwa jest organem stanowiącym i kontrolnym samorządu województwa. Uchwala między innymi budżet województwa i strategię jego rozwoju oraz kontroluje działalność zarządu województwa.
Wójta, burmistrza albo prezydenta miasta
Sejmik województwa jest Na poziomie gminy mieszkańcy wybierają również organ wykonawczy. W gminie wiejskiej jest nim zasadniczo wójt, w gminie miejskiej lub miejsko-wiejskiej burmistrz, a w większych miastach prezydent miasta.
Oficjalna strona wyborów samorządowych z 2024 roku wskazuje, że głosowanie obejmowało wybory do sejmików województw, rad powiatów, rad miast i gmin oraz wybory wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.
W Warszawie przeprowadza się dodatkowo wybory do rad dzielnic miasta stołecznego Warszawy.
Czy w wyborach samorządowych będzie druga tura?
Druga tura może być potrzebna wyłącznie w wyborach wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Nie przeprowadza się jej w wyborach radnych.
Kandydat na wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zostaje wybrany w pierwszym głosowaniu, jeżeli uzyska więcej niż połowę ważnie oddanych głosów. Jeżeli żaden kandydat nie osiągnie takiego wyniku, przeprowadza się ponowne głosowanie pomiędzy dwoma kandydatami, którzy otrzymali największą liczbę głosów.
Ponowne głosowanie odbywa się dwa tygodnie po pierwszej turze. Dokładny termin drugiej tury wyborów samorządowych w 2029 roku będzie więc zależał od daty pierwszego głosowania.
W wyborach samorządowych z 2024 roku pierwsza tura odbyła się 7 kwietnia, a druga tura wyborów włodarzy gmin została przeprowadzona 21 kwietnia.
Dlaczego wybory w 2024 roku odbyły się wiosną?
Wcześniejsze wybory samorządowe przeprowadzono 21 października 2018 roku. Zgodnie z pięcioletnią kadencją kolejne głosowanie powinno więc zasadniczo odbyć się jesienią 2023 roku.
W tym samym okresie przypadały jednak wybory parlamentarne. Ustawodawca zdecydował się uniknąć nakładania obu procedur wyborczych i przyjął specjalną ustawę z 29 września 2022 roku o przedłużeniu kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego.
Na jej podstawie kadencje rad gmin, rad powiatów, sejmików województw, rad dzielnic Warszawy, wójtów, burmistrzów i prezydentów miast zostały przedłużone do 30 kwietnia 2024 roku.
Było to rozwiązanie jednorazowe. Nie oznacza ono, że wszystkie przyszłe wybory samorządowe będą zawsze przeprowadzane w kwietniu. Termin wyborów w 2029 roku będzie wynikał z długości obecnej kadencji i zasad określonych w Kodeksie wyborczym.
Czy wybory samorządowe mogą odbyć się wcześniej?
Powszechne wybory samorządowe w całej Polsce powinny odbyć się w 2029 roku, ale w poszczególnych jednostkach mogą wcześniej zostać przeprowadzone wybory uzupełniające, przedterminowe albo ponowne.
Może do tego dojść między innymi w przypadku:
- wygaśnięcia mandatu radnego,
- śmierci albo rezygnacji wójta, burmistrza lub prezydenta miasta,
- odwołania organu w referendum lokalnym,
- rozwiązania rady przed upływem kadencji,
- stwierdzenia nieważności wyborów przez sąd,
- konieczności powtórzenia głosowania w określonym okręgu lub obwodzie.
Kodeks wyborczy przewiduje, że w przypadku konieczności przeprowadzenia wyborów przedterminowych rady wybory zarządza się i przeprowadza co do zasady w ciągu 90 dni od wystąpienia przyczyny uzasadniającej ich przeprowadzenie.
Nie należy więc utożsamiać informacji o lokalnych wyborach przeprowadzanych w latach 2026–2028 z kolejnymi powszechnymi wyborami samorządowymi. Państwowa Komisja Wyborcza prowadzi odrębne wykazy wyborów uzupełniających, ponownych i przedterminowych odbywających się w toku kadencji 2024–2029.
Czy można już rozpocząć kampanię przed wyborami w 2029 roku?
W znaczeniu potocznym politycy, partie i lokalne stowarzyszenia mogą wcześniej prowadzić działalność informacyjną, organizować spotkania i przygotowywać potencjalnych kandydatów. Nie jest to jednak jeszcze formalna kampania wyborcza prowadzona przez zarejestrowane komitety wyborcze.
Oficjalna kampania wyborcza rozpoczyna się z chwilą ogłoszenia aktu o zarządzeniu wyborów. Dopiero wtedy rozpoczyna się właściwy proces wyborczy, w ramach którego mogą być tworzone komitety, zgłaszani kandydaci i finansowane materiały wyborcze na zasadach określonych w Kodeksie wyborczym.
Ma to istotne znaczenie prawne. Wydatki ponoszone przed formalnym rozpoczęciem kampanii nie mogą być automatycznie uznawane za wydatki komitetu wyborczego. Komitety muszą przestrzegać zasad dotyczących rachunków bankowych, limitów wydatków, źródeł finansowania, oznaczania materiałów wyborczych i składania sprawozdań finansowych.
Kto może głosować w wyborach samorządowych?
W wyborach samorządowych podstawowe znaczenie ma miejsce stałego zamieszkania wyborcy. W przeciwieństwie do wyborów parlamentarnych wyborca głosuje na organy samorządu właściwe dla określonej gminy, powiatu i województwa.
Nie zawsze decydujące znaczenie ma sam adres zameldowania. Istotne jest faktyczne, stałe zamieszkiwanie pod określonym adresem, rozumiane jako przebywanie w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu.
Osoba, która mieszka w innym miejscu niż adres jej zameldowania, powinna odpowiednio wcześniej sprawdzić swoje dane w Centralnym Rejestrze Wyborców. W wyborach samorządowych nie funkcjonuje pełna swoboda głosowania w dowolnym lokalu w Polsce, ponieważ wyborca musi być powiązany z konkretną jednostką samorządu terytorialnego.
Kodeks wyborczy wskazuje, że w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójta do spisu ujmuje się osoby stale zamieszkałe na obszarze danej jednostki albo gminy, w której przeprowadzane są wybory.
Szczegółowe zasady głosowania, dopisywania do obwodu oraz działania Centralnego Rejestru Wyborców powinny zostać ponownie zweryfikowane przed wyborami w 2029 roku, ponieważ do tego czasu przepisy mogą ulec zmianie.
Wnioski: następne wybory samorządowe odbędą się w 2029 roku
Przy zachowaniu obecnych przepisów głosowanie najprawdopodobniej odbędzie się w marcu 2029 roku, jednak jego oficjalna data nie została jeszcze wyznaczona.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w wyborach samorządowych można głosować za granicą?
Nie. W wyborach samorządowych nie tworzy się obwodów głosowania za granicą ani na polskich statkach morskich. Takie obwody są tworzone na potrzeby wyborów parlamentarnych, prezydenckich oraz wyborów do Parlamentu Europejskiego.
Wynika to ze specyfiki wyborów samorządowych. Wyborca głosuje na organy konkretnej gminy, powiatu i województwa, z którymi jest związany przez miejsce stałego zamieszkania. Osoba przebywająca w dniu wyborów poza Polską nie będzie więc mogła oddać głosu w polskim konsulacie.
Czy cudzoziemiec może głosować w wyborach samorządowych?
W określonych przypadkach tak. Obywatel innego państwa Unii Europejskiej, który najpóźniej w dniu głosowania ukończy 18 lat i stale zamieszkuje na terenie danej gminy, może głosować w wyborach do rady tej gminy oraz w wyborach wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
Nie może jednak głosować w wyborach do rady powiatu ani sejmiku województwa. W tych wyborach czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom polskim stale zamieszkującym odpowiednio na obszarze powiatu albo województwa.
Warunkiem udziału w głosowaniu jest również właściwe ujęcie wyborcy w Centralnym Rejestrze Wyborców.
Czy kandydat na prezydenta miasta musi mieszkać w tym mieście?
Nie. Kandydat na wójta, burmistrza albo prezydenta miasta nie musi stale zamieszkiwać na terenie gminy, w której zamierza kandydować.
Musi jednak być obywatelem polskim, posiadać prawo wybierania oraz najpóźniej w dniu głosowania ukończyć 25 lat. Oznacza to, że mieszkaniec jednej gminy może kandydować na stanowisko organu wykonawczego w innej gminie lub mieście.
Inne zasady obowiązują kandydatów na radnych. Kandydat do rady gminy, rady powiatu albo sejmiku województwa powinien stale zamieszkiwać na obszarze jednostki samorządu, do której rady kandyduje.
Czy urzędujący wójt lub prezydent miasta będzie mógł ponownie kandydować w 2029 roku?
Nie zawsze. Kodeks wyborczy przewiduje ograniczenie, zgodnie z którym w danej gminie nie może kandydować osoba, która została już dwukrotnie wybrana na stanowisko wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.
W praktyce oznacza to, że osoby wybrane po raz pierwszy w wyborach samorządowych w 2018 roku, a następnie ponownie w 2024 roku, zgodnie z obecnymi przepisami nie będą mogły ubiegać się w 2029 roku o trzeci wybór w tej samej gminie.
Ograniczenie dotyczy konkretnej gminy. Sam fakt dwukrotnego pełnienia funkcji nie wyklucza więc automatycznie kandydowania na stanowisko wójta, burmistrza lub prezydenta w innej gminie. Do czasu wyborów przepisy dotyczące dwukadencyjności mogą jednak zostać zmienione.
Czy zaznaczenie kilku kandydatów zawsze powoduje nieważność głosu?
Nie zawsze. Skutek zaznaczenia kilku nazwisk zależy od rodzaju wyborów i od tego, przy których kandydatach postawiono znaki „x”.
W gminach liczących do 20 tysięcy mieszkańców wyborca głosuje na jednego kandydata do rady gminy. Zaznaczenie więcej niż jednego nazwiska powoduje nieważność głosu.
W gminach liczących powyżej 20 tysięcy mieszkańców wybory do rady mają charakter proporcjonalny. Jeżeli wyborca zaznaczy kilku kandydatów z różnych list, głos będzie nieważny. Jeżeli jednak zaznaczy kilku kandydatów z tej samej listy, głos pozostanie ważny i zostanie oddany na tę listę. Pierwszeństwo otrzyma kandydat, którego nazwisko znajduje się najwyżej spośród zaznaczonych osób.
Za znak „x” uznaje się co najmniej dwie linie przecinające się w obrębie kratki.
Artykuł uwzględnia stan prawny na 26 lipca 2026 roku. Przed wyborami w 2029 roku należy ponownie zweryfikować aktualne brzmienie Kodeksu wyborczego oraz ustaw samorządowych.
Dodaj komentarz