Wyobraź sobie taką sytuację: Twoja firma chwali się na LinkedInie rekordowymi zyskami, dział sprzedaży pęka w szwach od nowych zamówień, a Ty nagle lądujesz w gabinecie szefa i słyszysz: „Przykro mi, ale zmuszają nas do tego względy ekonomiczne. Musimy zlikwidować Twoje stanowisko”. Tydzień później widzisz ogłoszenie o pracę do Twojego działu. Zmieniła się tylko nazwa stanowiska, ale zakres obowiązków dziwnym trafem wygląda znajomo. Brzmi znajomo?

W mojej wrocławskiej kancelarii podobne historie słyszę niemal każdego tygodnia. Likwidacja stanowiska pracy stała się dla wielu pracodawców wygodnym wytrychem. Dlaczego? Bo pozwala szybko wręczyć wypowiedzenie bez konieczności oceniania Twojej pracy czy szukania haków. Problem w tym, że bardzo często jest to likwidacja całkowicie fikcyjna.

Krótka piłka: Kiedy należy Ci się odprawa przy likwidacji stanowiska? Jeśli Twój pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników, a powodem Twojego zwolnienia jest wyłącznie likwidacja stanowiska (lub inne przyczyny leżące po stronie firmy), masz bezwzględne prawo do odprawy pieniężnej. Jej wysokość zależy od Twojego stażu pracy w tej firmie i wynosi równowartość jedno-, dwu- lub trzymiesięcznej pensji.

Fikcyjna likwidacja, czyli jak firmy próbują oszukać system

Pracodawcy doskonale wiedzą, że zwalnianie wieloletniego pracownika jest kosztowne. Dlatego często uciekają się do prawnej iluzji. Zmieniają nazwę Twojego stanowiska z „Specjalista ds. Marketingu” na „Koordynator ds. Promocji”. Zwalniają Ciebie, a na nowe (teoretycznie inne) stanowisko zatrudniają kogoś młodszego, komu można zapłacić mniej.

Sąd Najwyższy wielokrotnie powtarzał jedną, żelazną zasadę: likwidacja stanowiska musi być rzeczywista. Sąd pracy nie będzie patrzył na to, jak HR nazwał nową posadę w tabelkach Excela. Sędzia spojrzy na zakres obowiązków. Jeśli nowa osoba robi dokładnie to samo, co Ty robiłeś jeszcze miesiąc temu – likwidacja była pozorna. A to oznacza, że wypowiedzenie było niezgodne z prawem.

Gdzie leżą największe pułapki dla pracownika?

Najczęstszym błędem, jaki popełniają zwalniani pracownicy, jest zgoda na „porozumienie stron” bez odpowiednich zapisów. Szef mówi: „Zlikwidujemy Ci stanowisko, ale napiszmy, że rozstajemy się za porozumieniem. Będzie to lepiej wyglądać w papierach”.

Jeśli w dokumencie, który podpiszesz, nie będzie wyraźnie zaznaczone, że do porozumienia dochodzi z przyczyn niedotyczących pracownika (czyli z powodu redukcji etatów), możesz pożegnać się z odprawą. Udowodnienie przed sądem, że dokument nie odzwierciedlał rzeczywistości, to bardzo długa i wyboista droga.

Jak udowodnić w sądzie, że szef kłamał?

Jeśli dostajesz wypowiedzenie, w którym jako powód widnieje „likwidacja stanowiska”, a Ty wiesz, że to nieprawda, masz 21 dni na złożenie pozwu do sądu pracy. Co robimy dalej? Zbieramy twarde dowody.

Jako adwokat żądam od pracodawcy udostępnienia struktury organizacyjnej sprzed Twojego zwolnienia i z okresu po nim. Powołuję na świadków Twoich kolegów z zespołu (którzy opowiedzą, kto przejął Twoje zadania). Przedstawiamy zrzuty ekranu z portali rekrutacyjnych, na których firma szukała Twojego następcy w trakcie trwania Twojego okresu wypowiedzenia. Gdy sędzia widzi taki materiał dowodowy, szanse pracodawcy na obronę drastycznie spadają.

Dlaczego nie warto iść do sądu z pustymi rękami?

Złożenie pozwu o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie to dopiero początek gry. Przepisy o zwolnieniach grupowych i indywidualnych są pełne niuansów dotyczących liczby zatrudnionych, wliczania pracowników tymczasowych czy okresów wypowiedzenia.

Możesz mieć stuprocentową rację, ale jeśli źle sformułujesz żądanie w pozwie albo zapomnisz o kluczowym wniosku dowodowym, prawnicy Twojego pracodawcy bezlitośnie to wykorzystają. Często zanim jeszcze sprawa trafi na wokandę we Wrocławiu, kontaktuję się z firmą w Twoim imieniu. Gdy pracodawca widzi, że reprezentuje Cię profesjonalny pełnomocnik, który dokładnie wie, jak udowodnić fikcyjność likwidacji, bardzo często wybiera ugodę. Szybka wypłata solidnego odszkodowania i odprawy to dla firmy mniejszy ból niż przegrany proces i koszty wizerunkowe.

Nie pozwól, by pozorna restrukturyzacja pozbawiła Cię pieniędzy, na które ciężko pracowałeś.

Adwokat Iwo Klisz

Kancelaria Prawa Pracy we Wrocławiu

ul. Kazimierza Wielkiego 1,

50-077 Wrocław

Kontakt: tel. 695 560 425

Strona: prawo-pracy-wroclaw.pl